1. Telif hakkı için başvuru yapmanız gerekmez
Türkiye'de telif hakkı, eseri meydana getirdiğiniz anda kendiliğinden doğar. Hiçbir kuruma kayıt yaptırmanız, ücret ödemeniz veya form doldurmanız gerekmez. "Telif belgesi almadım, hakkım yok" düşüncesi yanlıştır. Tescil, hakkı doğurmaz; yalnızca ileride ispatlamayı kolaylaştırır. Tescil süreci →
2. Fikirler korunmaz, yalnızca somutlaşmış ifade korunur
Aklınızdaki iş fikri, bir uygulama konsepti veya program formatı tek başına telif korumasından yararlanamaz. Korunan şey, o fikrin somut ifade ediliş biçimidir: yazılan kod, çizilen tasarım, kaleme alınan metin. Fikrinizi korumanın tek yolu gizlilik sözleşmesidir.
3. Mali haklar devredilir, manevi haklar devredilmez
Eser üzerindeki haklar ikiye ayrılır. Mali haklar (çoğaltma, yayma, işleme, temsil, umuma iletim) satılabilir ve devredilebilir. Manevi haklar ise — eser sahibi olarak anılma ve eserin bütünlüğünün korunması — kişiye bağlıdır ve hiçbir sözleşmeyle devredilemez. "Tüm haklarımı devrediyorum" yazsanız bile bu böyledir.
4. Devir yazılı olmak ve hakları tek tek saymak zorundadır
Mali haklara ilişkin sözleşmelerde yazılı şekil şarttır ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Sözlü anlaşma geçerli değildir; "tüm haklar devredilmiştir" gibi genel ifadeler ise sözleşmeyi tartışmalı hâle getirir. Bu, serbest çalışanların en sık hak kaybettiği noktadır. Hazır sözleşmeler →
5. Kaynak göstermek izin yerine geçmez
Yaygın inanışın aksine, bir eserin altına sahibinin adını yazmak onu kullanma hakkı vermez. Kaynak göstermek intihali önler; telif ihlalini önlemez. Alıntı serbestisi ise dar sınırlara tabidir ve Türkiye'de ABD'deki "fair use" doktrini uygulanmaz. Alıntı sınırları →
6. Bir üründe genellikle birden fazla hak katmanı vardır
Bir şarkıda beste, güfte, icra ve ses kaydı ayrı haklardır. Bir filmde senaryo, müzik ve yapım ayrı ayrı korunur. Bir kitabın çevirisi, kapağı ve metni farklı kişilere ait olabilir. Tek bir izin almak çoğu zaman yeterli değildir — kullanacağınız her katmanı ayrı değerlendirmeniz gerekir.