İnternette Telif İhlali ve Uyar-Kaldır (Notice & Takedown) Rehberi

· ~ 7 dakika okuma süresi

Uyar-Kaldır Özet Bilgi
Türkiye'de internet ortamında gerçekleşen telif ihlallerinde 5846 Sayılı FSEK Ek Madde 4 uygulanır. Hak sahibi öncelikle içeriği izinsiz yayınlayan web sitesi yetkilisine veya servis sağlayıcıya "Uyar-Kaldır" bildirimi göndererek ihlalin 3 gün içinde sonlandırılmasını talep eder. İçerik kaldırılmazsa Cumhuriyet Savcılığı veya Sulh Ceza Hakimliğine başvurularak erişim engelleme ve telif davası açılır.
Sponsorlu Bağlantılar / Reklam Alanı

1. Uyar-Kaldır (Notice & Takedown) Prosedürü Adımları

1

İhlalin Belgelenmesi (Ekran Görüntüsü ve URL)

Telif hakkı ihlali yapılan web sayfasının tam URL adresini ve ekran görüntüsünü (mümkünse zaman damgası veya e-posta ile) arşivleyin.

2

Uyar-Kaldır İhtarının İletilmesi

Aşağıda sunulan hazır ihtar metnini web sitesinin iletişim veya ihlal e-posta adresine iletin.

3

3 Günlük Yasal Sürenin Takibi

Kanun uyarınca bildirimden itibaren 3 gün içinde içeriğin yayından çıkarılması zorunludur. Çıkarılmazsa erişimin engellenmesi süreci başlatılır.

4

Savcılık Başvurusu ve Erişim Engelleme

İçerik kaldırılmazsa Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusu yapın. Savcılık, Sulh Ceza Hakimliğinden erişim engelleme kararı talep eder.

2. Kullanıma Hazır Uyar-Kaldır Telif İhtar Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki ihtar metnini kopyalayarak köşeli parantezli alanları kendi bilgilerinizle doldurup ihlal eden tarafa e-posta veya noter kanalıyla gönderebilirsiniz:

KONU: 5846 Sayılı FSEK Ek Madde 4 Uyarınca Telif İhlali İhtarı MUHATAP: [İhlal Eden Site / Şahıs / Firma Adı] E-POSTA: [Muhatap E-posta Adresi] AÇIKLAMALAR: Fikrî mülkiyeti tarafıma/şirketime ait olan '[Eser Adı]' başlıklı eser, tarafımdan izin alınmaksızın '[İhlal Edilen Link URL]' adresinde izinsiz olarak yayınlanmaktadır. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun Ek 4. Maddesi uyarınca işbu bildirimin tarafınıza ulaşmasından itibaren en geç 3 (üç) gün içerisinde söz konusu ihlalin sonlandırılarak içeriğin yayından kaldırılmasını; aksi takdirde erişimin engellenmesi, suç duyurusu ve maddi/manevi tazminat haklarımı saklı tuttuğumu bildiririm. Hak Sahibi: [Adınız Soyadınız] İletişim: [E-posta]

3. YouTube Telif Hakkı Talepleri ve Content ID

YouTube'da telif ihlali ile karşılaşıldığında iki yol izlenebilir:

  • Manuel Telif Şikayeti: YouTube'un "Telif Hakkı Şikayet Formu" üzerinden hak sahipliğinizi kanıtlayarak videonun kaldırılmasını talep edebilirsiniz.
  • Content ID Sistemi: Müzik ve video yapımcıları için otomatik eşleştirme sistemidir. İçeriğiniz Content ID veritabanına kaydedildiğinde, başkalarının yüklediği videolarda kullanımı otomatik tespit edilir.

YouTube'da 3 kez telif ihlali uyarısı alan kanal kalıcı olarak kapatılır.

4. Google DMCA Şikayeti ile Arama Sonuçlarından Kaldırma

Google'ın DMCA şikayet formunu kullanarak telif ihlali yapan sayfaların Google arama sonuçlarından kaldırılmasını talep edebilirsiniz. Bu işlem ihlal eden web sitesinin kendisini kapatmaz ancak arama trafiğini keser.

5. TikTok, Instagram ve Twitch Telif Kuralları

Kısa video platformları ve canlı yayın hizmetlerinde telif hakları farklı mekanizmalarla yönetilmektedir:

  • TikTok: TikTok, lisanslı müzik kütüphanesi sunar. Bu kütüphanedeki müzikleri içeriklerde kullanabilirsiniz. Ancak kütüphane dışı telifli müzik kullanımı otomatik olarak tespit edilebilir ve içerik kaldırılabilir. Telif ihlali bildirimi için TikTok'un "Fikri Mülkiyet İhlali Bildir" sayfası kullanılır.
  • Instagram Reels: Meta'nın müzik lisans anlaşmaları sayesinde belirli müzikler Reels'te kullanılabilir. Ancak ticari hesaplarda müzik kullanımı daha kısıtlıdır. İhlal bildirimi Meta'nın IP raporlama formu üzerinden yapılır.
  • Twitch: Canlı yayınlarda telifli müzik çalınması en riskli alanlardan biridir. Twitch, DMCA ihlal bildirimlerini yayıncılara ileterek içerik kaldırma uygular. Tekrarlayan ihlallerde kanal kalıcı olarak kapatılabilir. Telif-free müzik veya Twitch Soundtrack kullanılması tavsiye edilir.

6. Podcast Telif Hakları

Podcast yayıncılığında telif hakları birden fazla katmanda uygulanır:

  • İçerik Telifi: Podcast'te okunan metin, anlatılan hikaye veya yapılan röportaj FSEK kapsamında İlim ve Edebiyat Eseri olarak korunur.
  • Müzik Kullanımı: Intro, outro veya arkaplan müziği için telifli müzik kullanmak, eser sahibinin izni olmadan telif ihlali oluşturur. Royalty-free müzik veya Creative Commons lisanslı eserler tercih edilmelidir.
  • Konuk Hakları: Podcast'e katılan konukların sesli katkıları, FSEK kapsamında icracı sanatçı hakları doğurabilir. Konuklardan yayın izni alınması tavsiye edilir.
  • RSS Feed Koruma: Podcast RSS feed'iniz üçüncü taraflarca izinsiz kullanılabilir. Bu durumda hosting platformunuz üzerinden DMCA şikayeti yapabilirsiniz.

7. YouTube'da Üç Farklı Şey Vardır ve Karıştırılırlar

Kanalınıza bir bildirim geldiğinde ilk yapmanız gereken, bunun hangi tür olduğunu anlamaktır. Üçü tamamen farklı sonuçlar doğurur ve yanlış tepki kanalınızı riske atar.

Content ID talebi Telif hakkı ihlali uyarısı (strike) Topluluk kuralları uyarısı
Nedir? Otomatik eşleştirme sisteminin bulduğu içerik eşleşmesi Hak sahibinin yaptığı resmî kaldırma talebi Platform kurallarının ihlali (telifle ilgisiz)
Kanala zararı Yok. Ceza puanı değildir. Var. Birikirse kanal kapatılır. Var, ayrı bir sayaçta işler.
Tipik sonuç Video yayında kalır; gelir hak sahibine yönlendirilir veya video bazı ülkelerde engellenir Video kaldırılır Video kaldırılır, yükleme kısıtı gelebilir
Ne yapmalı? Haklıysanız itiraz edin; haksızsanız sesi kaldırın veya kesin. Panik gerekmez. Dikkatli olun. Karşı bildirim ciddi sonuçlar doğurabilir. Telif itiraz metni burada işe yaramaz.
En Yaygın Yanlış Anlama
Content ID talebi bir ceza değildir. Kanalınızın durumuna zarar vermez, silinmenize yol açmaz. Yeni içerik üreticilerinin çoğu bunu "strike" sanıp paniğe kapılır ve gereksiz yere videosunu siler. Video silmek talebi ortadan kaldırmaz; yalnızca içeriğinizi kaybetmenize yol açar.

8. Karşı Bildirim Göndermeden Önce Bilmeniz Gerekenler

Haksız bir kaldırma talebine itiraz etmek hakkınızdır. Ancak bu adımın gerçek hukuki sonuçları vardır ve platformlar bunu açıkça uyarır:

  • İletişim bilgileriniz karşı tarafa iletilir. Karşı bildirim, şikâyetçinin size dava açabilmesi için ad, adres ve iletişim bilgilerinizin ona verilmesini içerir. Kimliğinizi gizli tutmak istiyorsanız bu yol size uygun olmayabilir.
  • Yanlış beyan sorumluluk doğurur. İyi niyetli olmadığınız hâlde itiraz etmek, hem platform nezdinde hem hukuken aleyhinize sonuç doğurur.
  • Şikâyetçi dava açarsa süreç yargıya taşınır. Belirli bir süre içinde dava açıldığına dair bildirim gelirse içeriğiniz geri gelmez.
  • Haksız olduğunuzu düşünüyorsanız itiraz etmeyin. Sesi kaldırmak, ilgili bölümü kesmek veya videoyu yeniden yüklemek çoğu zaman daha akılcıdır.

İtiraz edecekseniz hazır karşı bildirim şablonumuzu kullanabilirsiniz; gerekçe seçenekleri ve kanıt alanları hazırdır.

9. Türkiye'de "Fair Use" Yoktur: İktibas Sınırları

İçerik üreticilerinin en çok yanıldığı nokta budur. ABD hukukundaki "fair use" savunması Türk hukukunda doğrudan uygulanmaz. Türkiye'de karşılık gelen kurum, FSEK madde 35'te düzenlenen iktibas (alıntı) serbestisidir ve daha dardır.

Bir kullanımın iktibas sayılabilmesi için genel olarak şunlar aranır:

  • Amaç: Eleştiri, inceleme, bilgilendirme veya bilimsel çalışma. Salt eğlence veya izlenme amacı bu kapsama girmez.
  • Ölçü: Alıntının, amacın haklı kıldığı ölçüyü aşmaması. Bir filmin yarısını oynatmak "alıntı" değildir.
  • Kaynak gösterme: Eser ve eser sahibinin belirtilmesi zorunludur.
  • Bağımsız bir esere hizmet: Alıntının, kendi başına ayakta duran bir çalışmanın içinde yer alması gerekir. Alıntı, işin ana gövdesi hâline gelmemelidir.
Geçerli Olmayan Savunmalar
Şu ifadelerin hiçbiri hukuken koruma sağlamaz:
  • "Açıklamada kaynak belirttim" — kaynak göstermek tek başına izin yerine geçmez.
  • "Para kazanmıyorum" — ticari olmayan kullanım da ihlal olabilir.
  • "10 saniyeden kısa" — mevzuatta böyle bir eşik yoktur.
  • "Hızlandırdım / ayna çevirdim / tonunu değiştirdim" — bunlar ihlali ortadan kaldırmaz, tespit sistemini yanıltma girişimi olarak değerlendirilebilir.
  • "Sahibi zaten ücretsiz yayımlamış" — ücretsiz erişim, yeniden yayımlama hakkı vermez.

10. Tepki, Derleme ve Kesit Videoları

Bu formatlar Türkiye'de gri alandadır ve risk büyük ölçüde oranla ilgilidir. Değerlendirmede şu sorular belirleyicidir:

  • Ne kadarını kullandınız? Orijinal içeriğin büyük bölümünü oynatmak, alıntı sınırını aşar.
  • Ne kattınız? Sessizce izlemek katkı değildir. Analiz, eleştiri, karşılaştırma ve bağlam eklemek konumunuzu güçlendirir.
  • Orijinalin yerine geçiyor mu? İzleyici sizin videonuzu izledikten sonra orijinali izlemeye ihtiyaç duymuyorsa, bu aleyhinize bir göstergedir.
  • Ticari etki ne? Hak sahibinin gelirini doğrudan azaltan kullanımlar daha ağır değerlendirilir.

Pratik öneri: Kesitleri kısa tutun, araya kendi yorumunuzu yoğun biçimde yerleştirin ve orijinal içeriğe bağlantı verin. Bu, hem hukuki konumunuzu hem platform nezdindeki durumunuzu iyileştirir.

11. Videoda Müzik Kullanımı: En Sık Sorun Kaynağı

Kanal kapanmalarının ve gelir kayıplarının büyük çoğunluğu müzikten kaynaklanır. Kritik noktalar:

  • Bir şarkıda iki ayrı hak vardır: beste/güfte ve ses kaydı. Birinden izin almak yetmez.
  • Platform ses kütüphanesi, o platformla sınırlıdır. Videoyu indirip başka bir mecrada (kendi siteniz, reklam, TV, etkinlik) kullanırsanız koruma ortadan kalkar.
  • Kurumsal/marka hesaplarında kapsam daha dardır. Kişisel hesapta sorunsuz kullandığınız bir parça, marka hesabında ihlal doğurabilir.
  • "Telifsiz müzik" etiketine güvenmeyin. Lisans metnini okuyun; birçoğu kaynak gösterme veya ticari kullanım kısıtı içerir.
  • Cover yayımlamak izinli olduğunuz anlamına gelmez. Platformun toplu anlaşmaları bazı kullanımları kapsar, ancak bu kapsam platform dışına taşınmaz.

Ayrıntı için Müzik ve Beste Telif Hakları rehberimize bakın; lisans almanız gerekiyorsa senkronizasyon lisansı şablonumuz hazırdır.

12. Kendi İçeriğinizi Korumak: Üretici Tarafı

Şimdiye kadar şikâyet alan taraf olduk. Bir de içeriğiniz çalındığında ne yapacağınız var.

  1. Delili sabitleyin. İhlal eden sayfanın tam ekran görüntüsünü URL ve tarih görünecek şekilde alın; mümkünse bağımsız bir web arşivine kaydettirin. Karşı tarafa yazmadan önce yapın — aksi hâlde içerik kaldırılır ve kanıtsız kalırsınız.
  2. Hak sahipliğinizi hazırlayın. Ham proje dosyaları, çekim tarihleri, ilk yayın kaydı. Bunlar taklit edilmesi en zor delillerdir.
  3. Önce platform mekanizmasını kullanın. Telif kaldırma talebi çoğu zaman günler içinde sonuç verir ve masrafsızdır.
  4. Platform dışı sitelerde ihtarname gönderin. FSEK Ek Madde 4 kapsamında içerik sağlayıcıya başvurun ve üç gün içinde kaldırılmasını isteyin.
  5. Arama sonuçlarından kaldırma talep edin. İçerik kaynakta kalsa bile arama motorlarına telif kaldırma bildirimi yapılabilir; bu, ihlalin görünürlüğünü ciddi biçimde azaltır.
  6. Gerekirse hukuki yola başvurun. Süreç için İhlal ve Dava Süreçleri rehberimize bakın.

13. Kanalınızı Riske Atmamak İçin Kontrol Listesi

  1. Kullandığınız her müzik, görsel ve video kesiti için lisans belgesini saklıyor musunuz?
  2. Stok materyalin lisansı, videonuzun yayımlanacağı tüm mecraları kapsıyor mu?
  3. Marka hesabı kullanıyorsanız, ses kütüphanesi kapsamını ayrıca kontrol ettiniz mi?
  4. Tepki/derleme içeriklerinde kendi katkınız ağır basıyor mu?
  5. Karede tanınabilir kişiler varsa görüntü izni aldınız mı?
  6. Kanalınızın telif durumunu düzenli kontrol ediyor musunuz?
  7. Gelen bir bildirimin Content ID mı yoksa strike mı olduğunu ayırt edebiliyor musunuz?
  8. İtiraz etmeden önce gerçekten haklı olduğunuzdan emin misiniz?

İnternet Telif İhlali Sıkça Sorulan Sorular

YouTube'un "Telif Hakkı Şikayet Formu" üzerinden hak sahipliğinizi kanıtlayarak ihlal eden videonun kaldırılmasını talep edebilirsiniz. Ayrıca Content ID sistemi ile otomatik telif takibi de yapılabilir.
FSEK Ek Madde 4 uyarınca 3 gün içinde içerik kaldırılmazsa Cumhuriyet Savcılığına başvurularak erişimin engellenmesi talep edilir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
DMCA (Digital Millennium Copyright Act) ABD hukukuna dayalı uluslararası platformlarda (YouTube, Google) kullanılan mekanizmadır. FSEK Ek Madde 4 ise Türkiye hukukuna dayalı Uyar-Kaldır prosedürüdür. Türkiye'deki ihlallerde FSEK uygulanır; uluslararası platformlarda DMCA tercih edilir.
TikTok ve Instagram, DMCA uyumlu telif ihlali raporlama formlarına sahiptir. Platformların "Fikri Mülkiyet İhlali Bildir" sayfasından eserinize ait bilgileri doldurarak ihlal bildiriminde bulunabilirsiniz. Türkiye'deki sunucularda barındırılan içerikler için ayrıca FSEK Ek Madde 4 kapsamında Uyar-Kaldır prosedürü uygulanabilir.
Evet, podcast'lerde telifli müzik kullanımı eser sahibinin izni olmadan telif ihlali oluşturur. Intro/outro veya arkaplan müziği için royalty-free lisanslı müzik kullanmanız veya besteciden yazılı lisans almanız gerekmektedir.
Sponsorlu Reklam
İlkay Akdeniz
Kurucu ve Yayın Sorumlusu · telifal.com

Bu rehber, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu metni ile T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün resmî yayınları esas alınarak hazırlanmış ve yayın öncesinde madde madde karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Doğrulayamadığımız harç tutarı ve karar künyesi gibi bilgileri tahmin etmek yerine resmî kaynağa yönlendiriyoruz.

Telifal.com bir hukuk bürosu değildir ve bu metin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir uyuşmazlığınız varsa fikri mülkiyet hukuku alanında çalışan bir avukata danışmanız gerekir.

İçeriklerimizi nasıl hazırlıyoruz? → Hakkımızda → Hata bildir →