Telif Hakkı Sözleşme ve Dilekçe Şablonları (10 Hazır Belge)
Hızlı Özet
Bu sayfada 10 adet kopyalanabilir belge şablonu bulunur: mali hak devri, kullanım
lisansı, eser sipariş, freelance yazılım, fotoğraf lisansı, müzik sync lisansı, NDA, çalışan
protokolü, uyar-kaldır ihtarnamesi ve YouTube itiraz metni. Tamamı ücretsizdir,
ticari işlerinizde serbestçe kullanabilirsiniz. En kritik kural: FSEK madde 52
uyarınca mali haklara ilişkin sözleşmeler yazılı olmak ve devredilen hakları
tek tek saymak zorundadır. Sözlü anlaşma ve "tüm haklarım devredilmiştir" gibi
genel ifadeler geçersizdir.
Hangi Belgeye İhtiyacınız Var?
En sık yapılan hata, yanlış belgeyi kullanmaktır. Örneğin bir müşteriye logo çizen tasarımcının "devir sözleşmesi" yerine "lisans sözleşmesi" imzalaması, yıllar sonra logonun başka ürünlerde kullanılmasını engelleyebilir. Aşağıdaki tablo sizi doğru belgeye yönlendirir.
| Durumunuz | İhtiyacınız olan belge |
|---|---|
| Eserimi tamamen satıyorum, bir daha üzerinde hak iddia etmeyeceğim | 1. Mali Hak Devir Sözleşmesi |
| Eserim bende kalsın, sadece kullanma izni vereyim | 2. Kullanım Lisansı Sözleşmesi |
| Birine sipariş üzerine eser yaptırıyorum / yapıyorum | 3. Eser Sipariş Sözleşmesi |
| Freelance yazılım / uygulama geliştiriyorum | 4. Yazılım Geliştirme Sözleşmesi |
| Fotoğrafımın bir markada kullanılmasına izin veriyorum | 5. Görsel Kullanım Lisansı |
| Müziğim bir videoda / reklamda kullanılacak | 6. Senkronizasyon (Sync) Lisansı |
| Fikrimi anlatmadan önce karşı tarafı bağlamak istiyorum | 7. Gizlilik Sözleşmesi (NDA) |
| Çalışanlarımın ürettiği eserlerin durumunu netleştirmek istiyorum | 8. Çalışan Eser Protokolü |
| Eserim izinsiz kullanılıyor, kaldırılmasını istiyorum | 9. Uyar-Kaldır İhtarnamesi |
| Videoma haksız telif şikâyeti geldi, itiraz edeceğim | 10. YouTube İtiraz Metni |
Bu Şablonları Kullanmadan Önce
Bu belgeler tipik durumlar için hazırlanmış başlangıç metinleridir, hazır çözüm
değildir. Köşeli parantezli alanları doldurmanız ve metni kendi ilişkinize uyarlamanız gerekir.
Ticari değeri yüksek işlerde (yüksek bedelli devirler, yatırım süreçleri, uluslararası
lisanslar) taslağın bir hukukçu tarafından somut olayınıza uyarlanması şarttır. Telifal.com hukuk
bürosu değildir; bu belgelerin imzalanmasından doğan sonuçlardan sorumlu tutulamaz.
Reklam
Devir mi, Lisans mı? Önce Bunu Karara Bağlayın
Bütün telif sözleşmelerinin temelinde tek bir soru vardır: hak el değiştirecek mi, yoksa sadece kullanma izni mi verilecek? Bu ayrım, sözleşmenin adından çok daha önemlidir.
| Özellik | Tam Devir | Münhasır Lisans | Basit Lisans |
|---|---|---|---|
| Hak sahipliği | Devralana geçer | Eser sahibinde kalır | Eser sahibinde kalır |
| Eser sahibi de kullanabilir mi? | Hayır | Hayır (sözleşmede aksi yazmadıkça) | Evet |
| Başkasına da verilebilir mi? | Konu dışı, hak artık devralanın | Hayır | Evet, sınırsız sayıda |
| Alt lisans verebilir mi? | Evet | Sözleşmede açıkça izin verilmişse | Genellikle hayır |
| İhlalde kim dava açar? | Devralan | Lisans alan da açabilir | Kural olarak eser sahibi |
| Tipik kullanım | Logo satışı, kurumsal yazılım teslimi | Yayınevi–yazar, plak şirketi–sanatçı | Stok görsel, yazı tipi, müzik kütüphanesi |
Manevi haklar her üç durumda da eser sahibinde kalır. FSEK'e göre eserin sahibi olarak anılma hakkı, eseri kamuya sunma yetkisi ve eserin bütünlüğünün korunmasını isteme hakkı devredilemez. "Tüm haklarım devredilmiştir" yazsanız bile bu böyledir.
1. Mali Hak Devir Sözleşmesi
Devir
Mali Hakların Devri Sözleşmesi
Ne zaman: Eserinizin ekonomik haklarını kalıcı olarak bir kişiye veya firmaya
devrederken. Devirden sonra siz de o eseri kullanamazsınız — bunu imzalamadan önce
iyi düşünün.
Dikkat: FSEK madde 52 gereği devredilen haklar tek tek sayılmalıdır; genel ifade
sözleşmeyi sakatlar.
MALİ HAK DEVİR SÖZLEŞMESİ
1. TARAFLAR
Devreden (Eser Sahibi): [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik / VKN: [...], Adres: [...]
Devralan: [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik / VKN: [...], Adres: [...]
2. SÖZLEŞMENİN KONUSU
İşbu sözleşmenin konusu, Devreden tarafından meydana getirilen ve aşağıda tanımlanan eser üzerindeki 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan doğan mali hakların Devralan'a devridir.
Eserin adı: [Eserin adı]
Eserin türü: [Yazılım / fotoğraf / müzik / metin / tasarım]
Eserin tanımı: [Ayırt edici özellikleri, teknik bilgileri, varsa sürüm/dosya adı]
Meydana getirilme tarihi: [.../.../20..]
3. DEVREDİLEN MALİ HAKLAR
Devreden, yukarıda tanımlanan eser üzerindeki aşağıda ayrı ayrı gösterilen mali haklarını Devralan'a devreder:
( ) İşleme hakkı (FSEK m.21)
( ) Çoğaltma hakkı (FSEK m.22)
( ) Yayma hakkı (FSEK m.23)
( ) Temsil hakkı (FSEK m.24)
( ) İşaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı (FSEK m.25)
(Devredilen hakların karşısındaki kutucuk işaretlenir. İşaretlenmeyen haklar Devreden'de kalır.)
4. DEVRİN KAPSAMI
Süre: [Süresiz / ... yıl]
Yer (ülke): [Türkiye / tüm dünya / ...]
Sayı sınırı: [Sınırsız / ... adet]
Mecra: [Tüm mecralar / yalnızca dijital / yalnızca basılı ...]
Alt lisans yetkisi: ( ) Vardır ( ) Yoktur
5. BEDEL VE ÖDEME
Devir bedeli: [Rakam] TL ([yazıyla])
Ödeme şekli: ( ) Peşin ( ) [.../.../20..] tarihinde ( ) Taksitli: [plan]
Ödeme yapılmadığı sürece mali haklar Devreden'de kalır; devir, bedelin tamamının ödenmesiyle hüküm ifade eder.
6. DEVREDENİN TAAHHÜTLERİ
6.1. Devreden, eserin kendi bağımsız yaratımı olduğunu, üçüncü kişilerin fikri mülkiyet haklarını ihlal etmediğini beyan eder.
6.2. Eser üzerinde daha önce üçüncü kişilere devir veya münhasır lisans verilmemiştir.
6.3. Bu beyanların gerçeğe aykırılığı nedeniyle Devralan'ın üçüncü kişilere karşı sorumlu tutulması hâlinde, Devreden doğan zararı tazmin eder.
7. MANEVİ HAKLAR
FSEK uyarınca manevi haklar devredilemez ve Devreden'de kalır. Devralan, eseri kullanırken Devreden'in adını [belirtecektir / belirtmeyecektir]. Devralan, eserin bütünlüğünü bozacak nitelikte değişiklik yapamaz.
8. UYUŞMAZLIK
İşbu sözleşmeden doğacak uyuşmazlıklarda [şehir] Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.
9. YÜRÜRLÜK
İşbu sözleşme 9 maddeden ibaret olup, [.../.../20..] tarihinde iki nüsha olarak düzenlenmiş ve taraflarca imzalanmıştır.
Devreden Devralan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
2. Kullanım Lisansı Sözleşmesi (Basit / Münhasır)
Lisans
Eser Kullanım Lisansı Sözleşmesi
Ne zaman: Eseriniz sizde kalsın ama karşı taraf belirli koşullarla kullansın istiyorsanız. Devirden en önemli farkı: lisans süresi bitince kullanım hakkı sona erer ve eser tamamen sizde kalır. Serbest çalışanlar için çoğu zaman devirden daha avantajlıdır.
ESER KULLANIM LİSANSI SÖZLEŞMESİ
1. TARAFLAR
Lisans Veren (Eser Sahibi): [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
Lisans Alan: [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
2. LİSANSA KONU ESER
Eserin adı ve tanımı: [...]
Teslim edilecek dosya/format: [...]
3. LİSANSIN TÜRÜ
( ) BASİT LİSANS: Lisans Veren aynı hakları başkalarına da verebilir ve eseri kendisi de kullanmaya devam eder.
( ) MÜNHASIR LİSANS: Lisans süresince yalnızca Lisans Alan kullanabilir; Lisans Veren aynı hakkı üçüncü kişilere veremez ve kendisi de kullanamaz.
(Taraflar bir seçeneği işaretler.)
4. LİSANSIN KAPSAMI
İzin verilen kullanımlar: [Örn: kurumsal web sitesinde yayımlama, sosyal medya paylaşımı, basılı katalog]
Süre: [... ay / ... yıl], başlangıç: [.../.../20..]
Coğrafi alan: [Türkiye / tüm dünya]
Mecra: [Dijital / basılı / açık hava / TV ...]
Adet / gösterim sınırı: [Sınırsız / ... adet]
5. AÇIKÇA İZİN VERİLMEYEN KULLANIMLAR
Aşağıdakiler bu lisansın kapsamı DIŞINDADIR ve ayrı yazılı izin gerektirir:
- Eserin değiştirilmesi, kırpılması, işlenmesi veya türev eser üretilmesi
- Eserin üçüncü kişilere alt lisansla verilmesi veya devredilmesi
- Eserin marka, logo veya ticari kimlik unsuru olarak tescil ettirilmesi
- Eserin yapay zeka modeli eğitiminde veri olarak kullanılması
- Eserin tek başına satılabilir bir ürün hâline getirilmesi (örn. baskı satışı)
6. BEDEL
Lisans bedeli: [Rakam] TL
Ödeme: ( ) Tek seferlik ( ) Yıllık ( ) Gelir payı: brüt gelirin %[..]'i
Lisans, bedel ödenene kadar yürürlüğe girmez.
7. KAYNAK GÖSTERME
Lisans Alan, eseri kullandığı her mecrada eser sahibinin adını "[gösterilecek isim]" şeklinde belirtir.
( ) Kaynak gösterme zorunluluğu yoktur.
8. SÜRENİN SONA ERMESİ
Süre bitiminde Lisans Alan, eseri tüm mecralardan kaldırır. Basılı ve dağıtılmış materyaller için [... ay] tükenme süresi tanınır. Süre bitiminden sonraki kullanım, izinsiz kullanım sayılır.
9. FESİH
Lisans Alan'ın 5. maddeye aykırı davranması hâlinde Lisans Veren sözleşmeyi derhâl feshedebilir; ödenen bedel iade edilmez ve Lisans Veren'in tazminat hakları saklıdır.
10. UYUŞMAZLIK
[şehir] Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
Lisans Veren Lisans Alan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
3. Eser Sipariş Sözleşmesi
Sipariş
Eser Sipariş Sözleşmesi
Ne zaman: Henüz var olmayan bir eserin ısmarlanmasında — logo, illüstrasyon, jingle, metin, tasarım. Kritik nokta: serbest çalışan (freelance) biri işveren-işçi ilişkisinde değildir. Bu nedenle haklar kendiliğinden sipariş verene geçmez; bu sözleşmedeki devir maddesi olmadan haklar üreticide kalır.
ESER SİPARİŞ SÖZLEŞMESİ
1. TARAFLAR
Sipariş Veren: [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
Sipariş Alan (Eser Sahibi): [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
2. KONU
Sipariş Alan'ın, aşağıdaki şartnameye uygun eseri meydana getirmesi ve teslim etmesidir.
3. TEKNİK ŞARTNAME
İşin türü: [Grafik tasarım / metin / müzik / illüstrasyon ...]
Kapsam: [Adet, ölçü, süre, sayfa sayısı, varyasyon sayısı ...]
Teslim formatı: [AI, PSD, PDF, WAV, DOCX ... — kaynak dosya dahil mi?]
Referanslar / beklenen tarz: [...]
4. TAKVİM VE REVİZYON
Brief teslim tarihi (Sipariş Veren): [.../.../20..]
İlk sunum: [.../.../20..]
Ücretsiz revizyon hakkı: [..] adet
Ek revizyon ücreti: [Rakam] TL / revizyon
Nihai teslim: [.../.../20..]
Sipariş Veren'in geri bildirim süresi: [..] iş günü. Bu sürede geri bildirim gelmezse iş onaylanmış sayılır.
5. FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI (BİR SEÇENEK İŞARETLENİR)
( ) SEÇENEK A — TAM DEVİR: Bedelin tamamının ödenmesiyle, eser üzerindeki işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim hakları süresiz ve sınırsız olarak Sipariş Veren'e devredilir.
( ) SEÇENEK B — SINIRLI LİSANS: Sipariş Veren'e yalnızca [belirtilen mecra ve süre] için kullanım lisansı verilir; mali haklar Sipariş Alan'da kalır.
Her iki seçenekte de manevi haklar Sipariş Alan'da kalır.
6. KULLANILMAYAN TASARIMLAR
Sunulan ancak seçilmeyen alternatif çalışmaların hakları Sipariş Alan'da kalır ve Sipariş Veren bunları kullanamaz.
7. PORTFÖY HAKKI
Sipariş Alan, teslim edilen işi kendi portföyünde ve tanıtım mecralarında gösterebilir.
( ) Gösteremez. ( ) [.../.../20..] tarihinden sonra gösterebilir (gizlilik süresi).
8. BEDEL VE ÖDEME
Toplam bedel: [Rakam] TL + KDV
Ön ödeme: %[..] (sözleşme imzasında)
Kalan: %[..] (nihai teslimde)
Gecikme faizi: Ödeme gecikirse günlük %[..] temerrüt faizi uygulanır.
9. İPTAL
Sipariş Veren işi iptal ederse, o ana kadar yapılan çalışma oranında hakediş ödenir ve ön ödeme iade edilmez.
10. GİZLİLİK VE UYUŞMAZLIK
Taraflar bu iş kapsamında öğrendikleri ticari bilgileri gizli tutar. Uyuşmazlıkta [şehir] Mahkemeleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
Sipariş Veren Sipariş Alan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
4. Freelance Yazılım Geliştirme Sözleşmesi
Yazılım
Yazılım Geliştirme ve Kaynak Kod Devri Sözleşmesi
Ne zaman: Serbest çalışan olarak yazılım, mobil uygulama veya web projesi geliştirirken. Yazılım sözleşmelerinde en çok tartışma çıkaran üç konu bu şablonda ayrıca düzenlenmiştir: kaynak kodun teslim edilip edilmeyeceği, geliştiricinin daha önce yazdığı hazır bileşenlerin durumu ve açık kaynak bağımlılıkları.
YAZILIM GELİŞTİRME VE KAYNAK KOD DEVRİ SÖZLEŞMESİ
1. TARAFLAR
İş Sahibi: [Unvan, VKN, Adres]
Geliştirici: [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
2. KONU VE KAPSAM
Projenin adı: [...]
Platform: [Web / iOS / Android / masaüstü]
Teknoloji yığını: [...]
Fonksiyon listesi: Ek-1'de yer alan şartname bu sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır.
Kapsam dışı: [İçerik girişi, sunucu yönetimi, tasarım, üçüncü taraf lisans bedelleri ...]
3. TESLİMATLAR
( ) Çalışır uygulama / derlenmiş sürüm
( ) Kaynak kodun tamamı (depo erişimi ile)
( ) Teknik dokümantasyon
( ) Kurulum ve dağıtım (deploy) desteği
Kaynak kod teslim edilmeyecekse bu husus açıkça belirtilir: [...]
4. FİKRİ MÜLKİYET
4.1. Bedelin tamamının ödenmesiyle, bu proje için ÖZEL OLARAK yazılan kaynak kod üzerindeki işleme, çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları İş Sahibi'ne devredilir.
4.2. GELİŞTİRİCİNİN ÖNCEDEN VAR OLAN BİLEŞENLERİ: Geliştirici'nin bu projeden önce geliştirdiği kütüphane, çatı (framework), yardımcı araç ve kod parçaları Geliştirici'de kalır. Geliştirici, İş Sahibi'ne bu bileşenler için süresiz, devredilebilir, telifsiz bir kullanım lisansı verir. Önceden var olan bileşenler: [liste]
4.3. AÇIK KAYNAK BAĞIMLILIKLARI: Projede kullanılan açık kaynak kütüphaneler kendi lisanslarına tabidir ve bu devrin kapsamı dışındadır. Geliştirici, kullanılan açık kaynak bileşenlerin listesini ve lisans türlerini teslimatla birlikte verir. Geliştirici, İş Sahibi'nin ticari kullanımını engelleyecek nitelikte lisansa sahip bileşen kullanmamayı taahhüt eder.
4.4. Manevi haklar Geliştirici'de kalır.
5. AŞAMALAR VE ÖDEME
Aşama 1 — [tanım] | Tarih: [...] | Bedel: [..] TL
Aşama 2 — [tanım] | Tarih: [...] | Bedel: [..] TL
Aşama 3 — [tanım] | Tarih: [...] | Bedel: [..] TL
Her aşama, İş Sahibi'nin yazılı onayıyla tamamlanmış sayılır ve ilgili ödeme [..] gün içinde yapılır.
6. KABUL TESTİ
İş Sahibi, teslimden itibaren [..] iş günü içinde kabul testini yapar ve varsa hataları yazılı bildirir. Bu sürede bildirim yapılmazsa teslimat kabul edilmiş sayılır.
7. GARANTİ VE BAKIM
Geliştirici, teslimden sonraki [..] ay boyunca şartnameye aykırılıktan doğan hataları ücretsiz giderir.
Garanti kapsamı dışında: İş Sahibi veya üçüncü kişilerce yapılan kod değişiklikleri, sunucu ve altyapı kaynaklı sorunlar, üçüncü taraf servislerin değişmesi, yeni özellik talepleri.
Garanti sonrası bakım: aylık [..] TL / saatlik [..] TL
8. KAPSAM DEĞİŞİKLİĞİ
Şartnamede olmayan her talep, ayrıca fiyatlandırılır ve yazılı onayla uygulanır. Sözlü talepler kapsam sayılmaz.
9. GİZLİLİK VE VERİ
Geliştirici, İş Sahibi'nin ticari ve kişisel verilerini gizli tutar; proje bitiminde erişim yetkilerini iade eder. KVKK kapsamında veri işleyen sıfatıyla hareket eder.
10. REFERANS HAKKI
Geliştirici, projeyi referans listesinde ve portföyünde belirtebilir. ( ) Belirtemez.
11. FESİH VE UYUŞMAZLIK
Taraflar [..] gün önceden yazılı bildirimle feshedebilir; fesih hâlinde tamamlanan aşamaların bedeli ödenir ve o ana kadarki kod teslim edilir. Uyuşmazlıkta [şehir] Mahkemeleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
İş Sahibi Geliştirici
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
5. Fotoğraf ve Görsel Kullanım Lisansı
Görsel
Fotoğraf / Görsel Kullanım Lisansı
Ne zaman: Fotoğraf veya illüstrasyonunuzun bir markada, yayında ya da üründe kullanılmasına izin verirken. Fotoğrafa özgü iki risk vardır: karede kişi varsa telif izni yetmez, ayrıca kişilik hakkı izni gerekir; özel mülkte çekim yapıldıysa mülk sahibinin izni de gerekebilir. Şablon bu ikisini ayrıca ele alır.
FOTOĞRAF / GÖRSEL KULLANIM LİSANSI SÖZLEŞMESİ
1. TARAFLAR
Lisans Veren (Fotoğrafçı / Tasarımcı): [Ad Soyad, TCKN, Adres]
Lisans Alan: [Unvan, VKN, Adres]
2. LİSANSA KONU GÖRSELLER
Görsel adı/kodu: [dosya adları veya kodları]
Adet: [..]
Çözünürlük / format: [...]
Çekim/üretim tarihi: [.../.../20..]
3. LİSANS TÜRÜ VE KAPSAMI
Tür: ( ) Basit lisans ( ) Münhasır lisans
Kullanım amacı: ( ) Editoryal (haber, bilgilendirme) ( ) Ticari (reklam, tanıtım, ambalaj)
Mecra: [Web sitesi / sosyal medya / basılı ilan / açık hava / ambalaj / TV]
Coğrafi alan: [Türkiye / ...]
Süre: [.. ay / .. yıl], başlangıç [.../.../20..]
Baskı adedi (basılıysa): [..]
4. KİŞİLİK HAKKI VE MÜLK İZNİ
4.1. Görselde tanınabilir kişi bulunuyorsa, bu kişilerin görüntülerinin belirtilen amaçla kullanılmasına dair yazılı izinleri (model release) [Lisans Veren / Lisans Alan] tarafından temin edilmiştir/edilecektir.
4.2. Görsel özel mülkte veya izne tabi bir alanda çekildiyse, gerekli izinlerin durumu: [...]
4.3. Bu izinler alınmadan yapılan ticari kullanımdan doğan talepler bakımından sorumluluk [taraf]'a aittir.
5. İZİN VERİLMEYEN KULLANIMLAR
- Görselin, anlamını değiştirecek şekilde manipüle edilmesi
- Görselin aşağılayıcı, siyasi veya cinsel içerikli bağlamda kullanılması
- Görselin logo/marka olarak tescil ettirilmesi
- Görselin stok görsel platformlarında yeniden satılması
- Görselin yapay zeka modeli eğitiminde kullanılması
- Lisans kapsamı dışındaki mecralara aktarılması
6. KAYNAK GÖSTERME
Lisans Alan, görselin yanında veya künyede "© [Fotoğrafçı adı]" ibaresine yer verir.
( ) Ticari kullanım nedeniyle kaynak gösterme zorunluluğu kaldırılmıştır.
7. BEDEL
Lisans bedeli: [Rakam] TL. Ödeme: [peşin / ... tarihinde]
Kapsam aşımı hâlinde (izinsiz mecra, süre aşımı, adet aşımı), aşan kullanım için lisans bedelinin [..] katı tutarında ek bedel talep edilir. Bu, tazminat haklarını ortadan kaldırmaz.
8. HAM DOSYALAR
Ham (RAW) dosyalar teslim edilmez ve Lisans Veren'de kalır. ( ) Teslim edilecektir.
9. UYUŞMAZLIK
[şehir] Mahkemeleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
Lisans Veren Lisans Alan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
6. Müzik Senkronizasyon (Sync) Lisansı
Müzik
Senkronizasyon (Sync) Lisansı Sözleşmesi
Ne zaman: Bir müzik eserinin video, reklam, film veya oyunda görüntüyle birlikte kullanılmasına izin verirken. Müzikte en sık yapılan hata budur: bir şarkıda iki ayrı hak vardır — beste/güfte (eser) ve ses kaydı (fonogram). İkisi farklı kişilere ait olabilir ve her ikisinden de ayrı izin gerekir.
SENKRONİZASYON (SYNC) LİSANSI SÖZLEŞMESİ
1. TARAFLAR
Lisans Veren: [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
Lisans Veren'in sıfatı: ( ) Besteci/söz yazarı ( ) Yapımcı (fonogram hak sahibi) ( ) Her ikisi
Lisans Alan: [Unvan, VKN, Adres]
2. LİSANSA KONU MÜZİK
Eser adı: [...]
Besteci: [...] Söz yazarı: [...]
İcracı: [...] Yapımcı: [...]
Kullanılacak bölüm: [Tamamı / .. sn - .. sn arası]
ISRC / kayıt bilgisi: [...]
3. VERİLEN HAKLAR
Bu sözleşme ile aşağıdaki haklar verilmektedir:
( ) SENKRONİZASYON HAKKI — eserin görüntüyle eşleştirilmesi (beste/güfte üzerindeki hak)
( ) MASTER KULLANIM HAKKI — mevcut ses kaydının kullanılması (fonogram üzerindeki hak)
UYARI: Yalnızca biri işaretlenmişse, diğer hak için ilgili hak sahibinden AYRICA izin alınması gerekir.
4. KULLANIM KAPSAMI
Yapımın adı/türü: [Reklam filmi / kısa film / YouTube videosu / oyun / dizi]
Mecra: [YouTube / TV / sinema / dijital platform / sosyal medya]
Coğrafi alan: [Türkiye / tüm dünya]
Süre: [.. ay / .. yıl / süresiz]
Münhasırlık: ( ) Münhasır ( ) Münhasır değil
5. MESLEK BİRLİĞİ HAKLARI SAKLIDIR
Bu sözleşme, eser sahibinin ve bağlantılı hak sahiplerinin ilgili meslek birlikleri aracılığıyla tahsil edilen umuma iletim ve yayın telif gelirlerini kapsamaz; bu haklar saklıdır.
6. DEĞİŞİKLİK YETKİSİ
Lisans Alan, esere aşağıdaki müdahaleleri yapabilir:
( ) Süre kısaltma / döngüleme (loop) ( ) Ses seviyesi düzenleme
( ) Enstrümantal (vokalsiz) kullanım ( ) Sözlerde değişiklik — AYRICA YAZILI İZİN GEREKİR
Eserin bütünlüğünü ve itibarını zedeleyecek kullanım yapılamaz.
7. KÜNYE
Yapımın künyesinde şu ibare yer alır: "[Eser adı] — Söz/Müzik: [...], İcra: [...]"
8. BEDEL
Sync bedeli: [Rakam] TL
Master bedeli (ayrıysa): [Rakam] TL
Ödeme: [peşin / yayın öncesi]
9. TAAHHÜT
Lisans Veren, bu hakları verme yetkisine sahip olduğunu; eserin üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmediğini beyan eder. Aksi hâlde Lisans Alan'ın uğrayacağı zararı tazmin eder.
10. UYUŞMAZLIK
[şehir] Mahkemeleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
Lisans Veren Lisans Alan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
Reklam
7. Gizlilik Sözleşmesi (NDA)
Gizlilik
Gizlilik Sözleşmesi (Non-Disclosure Agreement)
Ne zaman: Fikrinizi, iş modelinizi, henüz bitmemiş kodunuzu veya prototipinizi birine göstermeden önce. Bu belge neden kritik: Telif hakkı yalnızca somutlaşmış eseri korur, fikri korumaz. Aklınızdaki iş fikri için tek gerçek koruma aracı gizlilik sözleşmesidir.
GİZLİLİK SÖZLEŞMESİ (NDA)
1. TARAFLAR
Açıklayan: [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
Alan: [Ad Soyad / Unvan, TCKN/VKN, Adres]
( ) Bu sözleşme KARŞILIKLIDIR; her iki taraf da hem açıklayan hem alan sıfatını taşır.
2. AMAÇ
Taraflar, "[Proje / fikir adı]" konusunda [iş birliği / yatırım / hizmet alımı] olanaklarını değerlendirmek amacıyla bilgi paylaşacaktır.
3. GİZLİ BİLGİNİN TANIMI
Sözlü, yazılı, görsel veya dijital olarak paylaşılan her türlü ticari, teknik, finansal ve kişisel bilgi; iş modeli, fiyatlandırma, müşteri listeleri, kaynak kod, tasarım dosyaları, prototip, algoritma, iş planı ve sunumlar Gizli Bilgi sayılır.
4. GİZLİ BİLGİ SAYILMAYANLAR
a) İfşa anında zaten kamuya açık olan bilgiler
b) Alan'ın kusuru olmaksızın sonradan kamuya mal olan bilgiler
c) Alan'ın bu sözleşmeden önce hukuka uygun şekilde sahip olduğu, kayıtla ispatlanabilen bilgiler
d) Alan'ın Gizli Bilgi'den bağımsız olarak kendi başına geliştirdiği bilgiler
e) Kanun veya mahkeme kararı gereği açıklanması zorunlu bilgiler (bu hâlde Alan, mümkünse önceden Açıklayan'ı bilgilendirir)
5. YÜKÜMLÜLÜKLER
5.1. Alan, Gizli Bilgi'yi yalnızca 2. maddedeki amaç için kullanır.
5.2. Alan, Gizli Bilgi'yi Açıklayan'ın yazılı izni olmadan üçüncü kişilere aktaramaz.
5.3. Alan, Gizli Bilgi'ye yalnızca bilmesi gereken çalışanlarının erişmesini sağlar ve onları da aynı yükümlülüklerle bağlar.
5.4. Alan, Gizli Bilgi'yi kendi gizli bilgilerine gösterdiği özenle korur.
5.5. Alan, Gizli Bilgi'yi kullanarak Açıklayan ile rekabet eden bir ürün veya hizmet geliştiremez.
6. FİKRİ MÜLKİYET
Bu sözleşme, Gizli Bilgi üzerinde Alan'a hiçbir mülkiyet, lisans veya kullanım hakkı vermez. Tüm haklar Açıklayan'da kalır.
7. İADE VE İMHA
Amaç sona erdiğinde veya Açıklayan'ın talebi hâlinde Alan, tüm materyalleri [..] gün içinde iade eder veya imha eder ve imhayı yazılı olarak teyit eder.
8. SÜRE
Bu sözleşme imza tarihinde yürürlüğe girer. Gizlilik yükümlülüğü, ilişkinin sona ermesinden itibaren [..] yıl daha devam eder.
9. CEZAİ ŞART
Alan'ın ihlali hâlinde, Açıklayan'ın zararını ispat yükümlülüğü olmaksızın [Rakam] TL cezai şart ödenir. Açıklayan'ın bu tutarı aşan zararlarını talep hakkı saklıdır.
10. UYUŞMAZLIK
[şehir] Mahkemeleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
Açıklayan Alan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
8. Çalışan Eser Sahipliği Protokolü
İstihdam
İş Sözleşmesi Eki — Fikri Mülkiyet Protokolü
Ne zaman: Çalışanlarınızın ürettiği eserlerin durumunu netleştirmek için, iş
sözleşmesine ek olarak.
Kritik ayrım: FSEK madde 18/2 uyarınca, aralarındaki özel sözleşmeden veya işin
mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, çalışanların işlerini görürken meydana getirdikleri
eserler üzerindeki hakları çalıştıranlar kullanır. Buna karşılık bu kural
serbest çalışanlar (freelance) için geçerli değildir — onlarla açık devir
sözleşmesi yapmazsanız haklar onlarda kalır. Bu protokolün amacı, "işini görürken" ifadesinin
sınırlarını baştan netleştirerek ileride çıkacak tartışmayı önlemektir.
İŞ SÖZLEŞMESİ EKİ — FİKRİ MÜLKİYET PROTOKOLÜ
İşveren: [Unvan, VKN, Adres]
Çalışan: [Ad Soyad, TCKN, Adres]
İş sözleşmesi tarihi: [.../.../20..]
1. AMAÇ
Bu protokol, Çalışan'ın iş ilişkisi süresince meydana getirdiği eserler üzerindeki hakların kapsamını FSEK hükümleri çerçevesinde netleştirmek amacıyla düzenlenmiştir.
2. KAPSAMA GİREN ESERLER
Çalışan'ın, iş tanımı kapsamında ve çalışma saatleri içinde, İşveren'in araç, gereç, veri ve altyapısını kullanarak meydana getirdiği eserler bu protokol kapsamındadır. Örnek olarak: [kaynak kod, tasarım, metin, fotoğraf, veri tabanı ...]
3. KAPSAM DIŞI ESERLER
Çalışan'ın aşağıdaki koşulların TAMAMINI sağlayarak ürettiği eserler kendisine aittir:
a) Çalışma saatleri dışında üretilmiş olması
b) İşveren'in araç, gereç ve verilerinin kullanılmamış olması
c) İşveren'in faaliyet alanıyla doğrudan ilgili olmaması
Çalışan'ın işe başlamadan önce ürettiği eserler de kapsam dışıdır. Bunların listesi Ek-A'da belirtilmiştir.
4. HAKLARIN KULLANIMI
2. madde kapsamındaki eserler üzerindeki mali hakları, FSEK madde 18/2 uyarınca İşveren kullanır. Taraflar, tereddüde yer bırakmamak için, bu hakların işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim haklarını kapsadığını kabul eder.
5. MANEVİ HAKLAR
Eser sahipliği ve manevi haklar Çalışan'da kalır. İşveren, eseri kullanırken Çalışan'ın adını belirtmekle yükümlü değildir; ancak Çalışan, ürettiği işleri portföyünde [gizlilik sınırları içinde / gösteremez] gösterebilir.
6. AÇIK KAYNAK KATKILARI
Çalışan'ın iş kapsamında açık kaynak projelere katkı vermesi İşveren'in yazılı onayına tabidir. Onay verilmesi hâlinde katkı, ilgili projenin lisansına tabi olur.
7. İŞ İLİŞKİSİNİN SONA ERMESİ
İş ilişkisi sona erdiğinde Çalışan, elindeki tüm eser dosyalarını, kaynak kodları ve dokümanları İşveren'e teslim eder ve kendi cihazlarındaki kopyaları imha eder. Bu protokolün hükümleri iş ilişkisi sona erdikten sonra da geçerliliğini korur.
8. UYUŞMAZLIK
[şehir] İş Mahkemeleri yetkilidir.
Tarih: [.../.../20..]
İşveren Çalışan
Ad Soyad / İmza Ad Soyad / İmza
9. Uyar-Kaldır İhtarnamesi
İhtar
FSEK Ek Madde 4 Uyar-Kaldır Bildirimi
Ne zaman: Eseriniz bir web sitesinde veya platformda izinsiz kullanıldığında, dava
açmadan önceki ilk adım. Nasıl işler: FSEK Ek Madde 4 uyarınca önce içerik
sağlayıcıya başvurulur ve üç gün içinde ihlalin durdurulması istenir. Durdurulmazsa
Cumhuriyet savcısına başvurularak servis sağlayıcıdan erişimin engellenmesi talep edilebilir.
İspat için: Göndermeden önce ihlal sayfasının ekran görüntüsünü tarih görünecek
şekilde alın; mümkünse noter tespiti yaptırın.
İHTARNAME
İHTAR EDEN (HAK SAHİBİ)
Ad Soyad / Unvan: [...]
T.C. Kimlik / VKN: [...]
Adres: [...]
E-posta / Telefon: [...]
MUHATAP
İçerik sağlayıcı / site yöneticisi: [Ad / unvan]
Adres / e-posta: [...]
KONU: 5846 sayılı FSEK Ek Madde 4 kapsamında telif hakkı ihlalinin durdurulması talebidir.
Sayın Yetkili,
1. HAK SAHİPLİĞİ
Aşağıda tanımlanan eserin sahibi/hak sahibi tarafımdır:
Eserin adı: [...]
Eserin türü: [fotoğraf / metin / yazılım / müzik / video]
İlk yayım tarihi ve yeri: [.../.../20.. — URL veya mecra]
Hak sahipliğini gösteren belge: [tescil belgesi / zaman damgası / ilk yayın kaydı / ham dosya]
2. İHLALİN TESPİTİ
Eserimin, yönetiminizde bulunan aşağıdaki adreste iznim ve bilgim dışında kullanıldığı tespit edilmiştir:
İhlal adresi (URL): [tam bağlantı]
Tespit tarihi: [.../.../20..]
İhlalin niteliği: [Birebir kopyalama / kaynak göstermeden alıntı / izinsiz ticari kullanım]
3. HUKUKİ DAYANAK
Bu kullanım, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun çoğaltma (m.22) ve umuma iletim (m.25) haklarına ilişkin hükümlerinin ihlalini oluşturmaktadır. Kullanım, FSEK madde 35'te düzenlenen iktibas (alıntı) sınırları içinde de değildir.
4. TALEP
İşbu bildirimin tarafınıza ulaşmasından itibaren 3 (üç) gün içinde:
a) Söz konusu içeriğin yayından kaldırılmasını,
b) Varsa yedek ve önbellek kopyalarının silinmesini,
c) Kaldırma işleminin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.
5. SONUÇ
Belirtilen sürede ihlal durdurulmadığı takdirde, FSEK Ek Madde 4 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurularak servis sağlayıcıdan erişimin engellenmesinin talep edileceğini; ayrıca FSEK madde 68 uyarınca sözleşme yapılmış olsaydı istenebilecek bedelin en çok üç katı tutarında tazminat ile FSEK madde 71 uyarınca cezai sorumluluk yollarına başvurulacağını ihtaren bildiririm.
Gereğini bilgilerinize sunarım.
Tarih: [.../.../20..]
İhtar Eden
Ad Soyad / İmza
10. YouTube Telif Şikâyetine İtiraz (Karşı Bildirim)
İtiraz
Haksız Telif Şikâyetine Karşı Bildirim Metni
Ne zaman: Videonuza haksız bir telif şikâyeti geldiğinde. İçeriğin size
ait olması, lisanslı olması veya alıntı sınırları içinde kalması hâlinde kullanılır.
Ciddi uyarı: Karşı bildirim, şikâyetçinin size dava açabilmesi için iletişim
bilgilerinizin ona verilmesi sonucunu doğurur ve yanlış beyan hukuki sorumluluk yaratır.
Haksız olduğunuzu düşünüyorsanız bu metni kullanmayın.
TELİF ŞİKÂYETİNE KARŞI BİLDİRİM
1. BİLDİRİMDE BULUNAN
Ad Soyad: [...]
Kanal adı / kanal adresi: [...]
E-posta: [...]
Adres ve telefon: [...]
2. İTİRAZA KONU İÇERİK
Video başlığı: [...]
Video adresi: [...]
Şikâyet referans numarası: [platformun verdiği numara]
Şikâyetçi olarak görünen taraf: [...]
3. İTİRAZ GEREKÇESİ (UYGUN OLAN SEÇİLİR VE AÇIKLANIR)
( ) İÇERİK BANA AİT: Şikâyete konu materyal tarafımca meydana getirilmiştir. Hak sahipliğimi gösteren kanıt: [ham dosya tarihleri, proje dosyaları, ilk yayın kaydı, tescil belgesi]
( ) LİSANSIM VAR: Materyali kullanma hakkına sahibim. Dayanağım: [lisans sözleşmesi tarih ve numarası / satın alma belgesi / Creative Commons lisans türü ve kaynak bağlantısı]
( ) İKTİBAS (ALINTI) SINIRLARI İÇİNDE: Kullanım, FSEK madde 35 kapsamında eleştiri, inceleme veya bilgilendirme amacıyla, kaynak gösterilerek ve amacın haklı kıldığı ölçüde yapılmıştır. Açıklama: [kullanılan süre/oran, katkı sağlanan yorum ve analiz]
( ) KAMUYA MAL OLMUŞ ESER: Eser üzerindeki koruma süresi sona ermiştir. Açıklama: [eser sahibinin ölüm tarihi / eserin alenileşme tarihi]
( ) YANLIŞ EŞLEŞME: Otomatik tespit sistemi hatalı eşleşme yapmıştır; videomda şikâyete konu materyal bulunmamaktadır.
4. AÇIKLAMA
[İtirazınızı 3-5 cümleyle somut biçimde anlatın: hangi saniyeler arasında ne kullanıldı, neden hukuka uygun olduğunu düşünüyorsunuz, elinizdeki kanıt nedir.]
5. BEYAN
Yukarıda verdiğim bilgilerin doğru olduğunu; içeriğin yanlışlıkla veya hatalı tanımlama sonucu kaldırıldığı/kısıtlandığı kanaatinde olduğumu iyi niyetle beyan ederim. Yanlış beyanda bulunmam hâlinde doğacak hukuki sorumluluğu kabul ederim.
Tarih: [.../.../20..]
Ad Soyad / İmza
Sözleşme Hazırlarken En Sık Yapılan 8 Hata
Aşağıdaki maddeler, telif uyuşmazlıklarında en çok karşılaşılan sorunlardır. Şablonu doldururken bu listeyi bir kontrol listesi gibi kullanabilirsiniz.
- Sözlü anlaşmayla yetinmek. FSEK madde 52 gereği mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması şarttır. WhatsApp yazışması bir başlangıç delili oluşturabilir ama usulüne uygun sözleşmenin yerini tutmaz.
- "Tüm haklarımı devrediyorum" demek. Aynı madde, devre konu hakların ayrı ayrı gösterilmesini arar. Genel ifadeler sözleşmeyi tartışmalı hâle getirir. Hangi hakkı devrettiğinizi tek tek yazın.
- Süre, yer ve mecrayı boş bırakmak. "Süresiz, tüm dünyada, tüm mecralarda" ile "1 yıl, Türkiye'de, yalnızca dijital" arasında büyük bir bedel farkı vardır. Boş bırakılan her alan sonradan karşı tarafın lehine yorumlanma riski taşır.
- Manevi hakları devretmeye çalışmak. Devredilemezler. Sözleşmede "manevi haklar da devredilmiştir" yazması bu sonucu doğurmaz; sadece sözleşmenin özensiz hazırlandığını gösterir.
- Ödemeyi devirle ilişkilendirmemek. Sözleşmede "bedel ödenmeden mali haklar geçmez" hükmü yoksa, hakları devretmiş ama parayı alamamış olabilirsiniz. Şablonlarda bu hüküm bilinçli olarak yer alıyor.
- Freelance ile çalışanı karıştırmak. FSEK madde 18/2'deki işveren lehine kural iş sözleşmesiyle çalışanlar içindir. Serbest çalışan biriyle açık devir sözleşmesi yapmazsanız haklar onda kalır — "faturasını kestik, bize ait" savı çalışmaz.
- Önceden var olan bileşenleri konuşmamak. Özellikle yazılımda, geliştiricinin yıllardır kullandığı kendi kütüphaneleri vardır. Bunların devre dahil olup olmadığı yazılmazsa, teslimden sonra ciddi tartışma çıkar.
- Yapay zeka kullanımını düzenlememek. Eserinizin bir yapay zeka modelinin eğitiminde kullanılıp kullanılamayacağı artık standart bir sözleşme maddesi hâline geldi. Sessiz kalmak yerine açıkça yazmak gerekir.
FSEK Mali Hakları Hızlı Referans
Sözleşmenizde devredeceğiniz hakları sayarken bu tabloyu kullanabilirsiniz. Her hak farklı bir kullanım biçimine karşılık gelir ve birbirinden bağımsız olarak devredilebilir.
| Hak | FSEK | Pratikte ne demek? |
|---|---|---|
| İşleme | m.21 | Eserden yeni bir eser türetmek: çeviri, uyarlama, remix, romanın senaryolaştırılması |
| Çoğaltma | m.22 | Kopya üretmek: baskı, dosya kopyası, sunucuya yükleme |
| Yayma | m.23 | Kopyaları satmak, kiralamak, dağıtmak |
| Temsil | m.24 | Doğrudan icra ederek sunmak: konser, tiyatro, gösterim |
| Umuma iletim | m.25 | İşaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla iletmek: internette yayımlama, yayın, streaming |
Sözleşmeler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, geçerlilik için noter şartı yoktur; yazılı olması yeterlidir. Ancak noter
onayı sözleşmenin tarihini ve tarafların imzasını resmen belgelendirir. İleride
"bu sözleşme sonradan düzenlendi" iddiası gelme ihtimali varsa veya bedel yüksekse, noter onayı
güçlü bir ispat aracıdır. Daha ekonomik bir alternatif, sözleşmeye elektronik imza veya zaman
damgası eklemektir.
Mali hak devri için kanun yazılı şekil arar ve bu şart ciddiye alınır. Bir
e-posta yazışması, tarafların iradesini gösteren delil olabilir; ancak devrin
geçerliliği tartışmaya açık hâle gelir. Karşı taraf sözleşmeyi ıslak imzayla imzalamak
istemiyorsa, en azından güvenli elektronik imza kullanın. Bir işi teslim etmeden önce yazılı
sözleşmeyi tamamlamak, sonradan hak aramaktan çok daha kolaydır.
Sözleşmenizde "mali haklar bedelin tamamının ödenmesiyle geçer" hükmü varsa, ödeme yapılmadığı
için haklar hâlâ sizdedir ve devam eden kullanım izinsiz kullanım sayılır. Bu
durumda önce uyar-kaldır ihtarnamesi
gönderin, ardından hukuki yollara başvurabilirsiniz. Böyle bir hüküm yoksa süreç yalnızca alacak
davasına dönüşür — bu yüzden şablonlarımızda bu madde standart olarak yer alıyor.
Devir bedelsiz de yapılabilir, ancak bunu açıkça yazmanız gerekir
("bedelsiz olarak devredilmiştir"). Bedel kısmını boş bırakmak en kötü seçenektir: hem
ödemeyi talep etmenizi zorlaştırır hem de sözleşmenin ciddiyetini zayıflatır. Ayrıca telif
ödemelerinin vergisel boyutu vardır; düzenli gelir elde ediyorsanız mali müşavirinize danışın.
Dikkatli olun. Telif koruması, eserde insanın hususiyetinin bulunmasını gerektirir.
Salt komut (prompt) verilerek üretilmiş bir çıktı üzerinde telif hakkı iddia edilmesi bugün için
tartışmalıdır; sahip olmadığınız bir hakkı devretmeye çalışmak ise karşı tarafa karşı sorumluluk
doğurabilir. Yapay zekayı yardımcı araç olarak kullanıp üzerine kendi yaratıcı katkınızı
koyduğunuz işler farklı değerlendirilir. Ayrıntı için
Yapay Zeka ve Telif Hakları
rehberimize bakın.
Evet. Bu taslakları ticari işleriniz dahil olmak üzere serbestçe kullanabilir,
değiştirebilir ve uyarlayabilirsiniz. İzin almanıza veya kaynak göstermenize gerek
yoktur; bunları zaten bu amaçla yayımlıyoruz. Tek ricamız, taslakları olduğu gibi başka bir
sitede kendi içeriğinizmiş gibi yeniden yayımlamamanız. Koşulların tamamı için
Kullanım Şartları
sayfamıza bakabilirsiniz.